czas pracy, wymiar czasu pracy, czas pracy kierowcy, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej
lupa
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 22 (448) z dnia 10.11.2017

Ustalanie rodzaju godzin nadliczbowych

Jak zakwalifikować dodatkową pracę przed rozkładową dniówką, jeżeli w przeddzień pracownik miał urlop albo rozpoczął pracę wcześniej niż to wynikało z rozkładu? Czy praca w dniu wolnym przed południem, po drugiej zmianie w poprzednim dniu, stanowi przekroczenie średniotygodniowe?

Przepisy z zakresu czasu pracy wyodrębniają nadgodziny dobowe powstające po przekroczeniu normy dobowej (zasadniczo 8 godz.) albo przedłużonego wymiaru dobowego (np. 10 godz. w tak zaplanowanej dniówce w systemie weekendowym) oraz średniotygodniowe, będące wynikiem przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy (zasadniczo 40 godz.).

Za pracę w nadgodzinach przysługują dodatki w wysokości:

  • 100% wynagrodzenia za nadgodziny dobowe, które przypadały w nocy, w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, albo w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
     
  • 50% wynagrodzenia za nadgodziny dobowe występujące w przypadkach innych niż wymienione powyżej,
     
  • 100% wynagrodzenia za nadgodziny średniotygodniowe.

Prawidłowa kwalifikacja godzin nadliczbowych wymaga w pierwszej kolejności ustalenia nadgodzin dobowych w oparciu o pojęcie doby.

Ważne: Dla celów rozliczania czasu pracy przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (art. 128 § 3 pkt 1 K.p.).

Pracę dodatkową należy więc oceniać odnosząc ją do rozkładu (ponadprogramowa praca w poprzednim dniu nie ma na nią wpływu). Jeżeli nie stanowi ona nadgodzin dobowych, z dużym prawdopodobieństwem będą to nadgodziny średniotygodniowe. Według metody rekomendowanej przez Państwową Inspekcję Pracy ustala się je porównując liczbę godzin przepracowanych w całym okresie rozliczeniowym z obowiązującym w tym czasie wymiarem. Należy mieć przy tym na uwadze, że wymiar czasu pracy ulega obniżeniu o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 130 § 3 K.p.), a dodatki z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej przysługują tylko za te godziny, które nie stanowią przekroczeń dobowych (art. 1511 § 2 K.p.).

Wskazniki i stawki Wymiar czasu pracy obowiązujący w 2017 r. podajemy w serwisie www.wskazniki.gofin.pl.

W omawianych okolicznościach dodatkowo należy rozstrzygnąć kwestię kwalifikowania pracy pozarozkładowej w dobie "urlopowej". W literaturze przedmiotu można spotkać różne poglądy, a mianowicie:

  • z uwagi na to, iż nie dochodzi do naruszania normy dobowej, gdyż "rzeczywista" efektywna praca jest krótsza niż 8 godzin, praca pozarozkładowa skutkuje nadgodzinami średniotygodniowymi,
     
  • absencja usprawiedliwiona jest równoważna z pracą, a tym samym dochodzi do przekroczenia normy dobowej (nadgodzin dobowych).

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Za drugim stanowiskiem opowiedziało się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wyjaśniając w piśmie udostępnionym naszemu Wydawnictwu 28 października 2016 r., że: "(...) w ocenie Departamentu, na dobowy wymiar czasu pracy pracownika korzystającego z urlopu wypoczynkowego składa się zarówno czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy w związku z tym urlopem przypadający w dobie pracowniczej, na którą udzielono urlopu, jak i ewentualny czas faktycznie wykonywanej pracy w tej dobie (...)". Dotyczy to także innych zwolnień, np.: "(...) zwolnień od pracy na podstawie art. 188 K.p. (...) Zatem w celu ustalenia, czy doszło do przekroczenia dobowej normy czasu pracy (w dobie pracowniczej liczonej od godziny, o której pracownik, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, rozpoczyna lub rozpocząłby pracę w dniu, w którym korzysta z takiego zwolnienia) należy do czasu faktycznie przepracowanego dodać liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności pracownika w tej dobie spowodowanej ww. zwolnieniem. Chodzi tu o liczbę godzin, o którą uległ obniżeniu wymiar czasu pracy - stosownie do art. 130 § 3 K.p. Powołany przepis Kodeksu pracy nakazuje bowiem pomniejszać wymiar czasu pracy przypadający do przepracowania przez danego pracownika o liczbę godzin, którą pracownik miałby przepracować, gdyby nie wystąpiła w tym czasie przyczyna usprawiedliwiająca jego nieobecność w pracy. Jeżeli zsumowana liczba godzin usprawiedliwionej nieobecności i czasu faktycznie przepracowanego w dobie pracowniczej, w której udzielono zwolnienia przekracza 8, to każda godzina ponad 8-godzinną normę powinna być kwalifikowana jako praca nadliczbowa wynikająca z przekroczenia dobowej normy czasu pracy. (...)".

Przykład

W zakładzie obowiązuje system podstawowy w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym, a praca jest wykonywana od poniedziałku do piątku na dwie (tygodniowe) zmiany, od 600 do 1400 i od 1400 do 2200.

Jeden z pracowników na przestrzeni ostatnich dwóch tygodni korzystał z jednodniowego urlopu (UW) oraz, z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, przepracował kilka dodatkowych godzin, tj.:

Dzień 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
od godz. 600 UW 500 500 600 1400 1400 1400 1400 1400 600
do godz. 1400 1400 1400 1400 2200 2200 2200 2200 2200 1400
ilość godz. 8 9 9 8 8 8 8 8 8 8

Uwzględniając pojęcie doby oraz przyjmując stanowisko resortu pracy w sprawie dodatkowej pracy po dniu absencji usprawiedliwionej, wszystkie dodatkowe godziny należy zaliczyć do przekroczeń dobowych.

Godzina pozarozkładowa w trzecim dniu (od 500 do 600) naruszyła normę dobową z drugiej doby, gdyż urlop należy traktować na równi z efektywną pracą. Godzina pozarozkładowa w czwartym dniu (od 500 do 600) także naruszyła normę dobową, ponieważ dobę należy liczyć "od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy" (tu od 600), a nie od godziny faktycznego rozpoczęcia pracy (tu od 500). Podobnie dodatkowa praca w sobotę, ponieważ przypadła w dobie piątkowej, która trwała od 1400 w piątek do 1400 w sobotę, stanowi nadgodziny dobowe.

www.Czas-Pracy.pl - Praca w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej:

 Więcej na stronie www.KodeksPracy.pl - sprawdź!
www.kodekspracy.pl/ » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

styczeń 2018
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

GOFIN PODPOWIADA - Prawo Pracy

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI - Prawo Pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60