czas pracy, wymiar czasu pracy, czas pracy kierowcy, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej
lupa
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 12 (390) z dnia 10.06.2015

Kiedy pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych?

W przypadku pozyskania dodatkowych zamówień pracownikom zlecamy okresowo pracę nadliczbową. Niektórzy, powołując się na różne przyczyny, z reguły osobiste, odmawiają takiej pracy. Czy jesteśmy związani odmową?

Kiedy pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych?
rys. Kiedy pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych?

Co do zasady nie. Obowiązkiem pracownika jest wykonywanie na polecenie pracodawcy pracy poza normalnymi godzinami rozkładowymi. Jedynie wyjątkowo, w sytuacjach wskazanych w przepisach, może tej pracy odmówić.

Zgodnie z art. 22 K.p. pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Ponadto ma obowiązek wykonywać polecenia przełożonych, także z zakresu czasu pracy, chyba że naruszają one obowiązujące przepisy.

Ważne: Pracownik jest obowiązany stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę (art. 100 § 1 K.p.).

Powinność pracownika w omawianym przedmiocie potwierdza także orzecznictwo sądowe. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 1987 r. (sygn. akt I PRN 68/87, OSNC 1989/10/164) dostrzegając uciążliwość pracy w godzinach nadliczbowych stwierdził, że: "(...) Nie uzasadnia to jednak odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy w celu zakończenia usuwania awarii (...).". Pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych, gdy należy do grupy osób objętych zakazem lub ograniczeniem tej pracy. Regulacje kodeksowe zawierają normy wprowadzające zakaz bezwzględny albo warunkowy. Do pierwszej grupy należy zaliczyć zakaz pracy nadliczbowej:

  • powyżej limitu określonego w art. 151 § 3 lub 4 K.p. (dotyczy zlecania godzin nadliczbowych ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy),
     
  • pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia (art. 151 § 2 K.p.) - ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy,
     
  • pracownic w ciąży (art. 178 § 1 K.p.),
     
  • pracowników młodocianych (art. 203 § 1 K.p.).

Warunkowy zakaz pracy w godzinach nadliczbowych obejmuje natomiast pracowników:

  • opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia, chyba że wyrażą zgodę na tę pracę (art. 178 § 2 K.p.) - z uprawnienia może skorzystać jeden z rodziców lub opiekunów,
     
  • niepełnosprawnych, chyba że są zatrudnieni przy pilnowaniu albo lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne tych pracowników, a w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tymi osobami wyrazi zgodę na niestosowanie zakazu (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm., dalej ustawy o rehabilitacji).

Pracownik może ponadto powstrzymać się od świadczenia pracy, w tym w godzinach nadliczbowych w sytuacji, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia (art. 210 K.p.).

Odmowę uznaje się za uzasadnioną także wówczas, gdy polecenie tej pracy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 K.p.). Jest to kryterium rozstrzygane w razie sporu przed sądem pracy. Przykładowe sytuacje, w których pracownik może powołać się na ten przepis to opieka nad licznym potomstwem lub dzieckiem wymagającym szczególnej troski, czy też chorym członkiem rodziny.

W innych sytuacjach niż wskazane powyżej, odmowa pracy w godzinach nadliczbowych stanowi podstawę do zastosowania środków dyscyplinujących (kary porządkowej), a nawet rozwiązania stosunku pracy.

www.Czas-Pracy.pl - Praca w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.kodekspracy.pl/ » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

grudzień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

GOFIN PODPOWIADA - Prawo Pracy

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI - Prawo Pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60