czas pracy, wymiar czasu pracy, czas pracy kierowcy, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej
lupa
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 15 (417) z dnia 1.08.2016

Kompensowanie czasem wolnym nadgodzin dobowych

1. Kiedy występują nadgodziny dobowe?

W myśl art. 129 § 1 K.p., czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę z zastrzeżeniem art. 135-138, 143 i 144 K.p., które przewidują możliwość wydłużenia dniówki roboczej w niektórych systemach lub rozkładach czasu pracy do 12, 16 lub 24 godzin. Zarówno praca ponad normę dobową, jak i ponad wydłużoną dniówkę generuje tzw. nadgodziny dobowe, za które przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatki, w wysokości uzależnionej od pory lub rodzaju dnia, w którym wystąpiła. Pracodawca może ją też zrekompensować czasem wolnym.

Zwracamy uwagę! W przypadku stosowania szczególnych systemów lub rozkładów czasu pracy pracodawca może zaplanować do przepracowania taką liczbę godzin, która jest niższa od normy dobowej, albo taką, która jest od niej wyższa, lecz nie osiąga pułapu maksymalnego. W pierwszym przypadku nadgodziną dobową będzie dopiero godzina przekraczająca normę, a w drugim każda pozaplanowa.

Przykład 1

Pracownik jest zatrudniony w systemie równoważnym w 4-miesięcznym okresie rozliczeniowym.

W jednym z tygodni drugiego okresu zaplanowano mu pracę: w poniedziałek - 4 godziny, we wtorek - 6 godzin, w środę - 8 godzin, w czwartek - 10 godzin, w piątek - 12 godzin. Ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy w dniach od poniedziałku do czwartku pracował on o trzy godziny, a w piątek o jedną godzinę dłużej.

Dodatkowa praca, która miała miejsce:

  • w poniedziałek nie naruszyła normy dobowej, a zatem nie wystąpiły nadgodziny dobowe (na zakończenie okresu rozliczeniowego będzie sklasyfikowana jako nadgodziny średniotygodniowe, co omawiamy w punkcie 2),
     
  • we wtorek przekroczyła normę dobową o 1 godzinę (dziewiąta godzina pracy), a zatem dwie pierwsze należy sklasyfikować tak jak powyżej (pierwszy myślnik), a ostatnią jako nadgodzinę dobową,
     
  • w środę w całości przekroczyła normę dobową, a zatem wystąpiły 3 nadgodziny dobowe,
     
  • w czwartek przekroczyła zaplanowany przedłużony wymiar dobowy o 3 godziny, a więc wystąpiły 3 nadgodziny dobowe,
     
  • w piątek przekroczyła zaplanowany przedłużony wymiar dobowy o 1 godzinę, wystąpiła zatem 1 nadgodzina dobowa.

2. Wymiar udzielanego czasu wolnego

Wymiar czasu wolnego w zamian za nadgodziny dobowe jest uzależniony od trybu, w którym nastąpi jego udzielenie. Ustawodawca przewidział dwie możliwości, tj.:

  • na wniosek pracownika,
     
  • w drodze jednostronnej decyzji pracodawcy.

W pierwszym przypadku stosunek godzin wolnych do liczby nadgodzin wynosi 1:1, a w drugim 1,5:1, z zachowaniem dodatkowo gwarancji wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Przykład 2

Pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym przypadającym na kwartały kalendarzowe. W lipcu 2016 r. przepracował 15 nadgodzin dobowych, które będą zrekompensowane czasem wolnym. Jeżeli z wnioskiem o ten czas wystąpi pracownik, będzie mu przysługiwało 15 godzin wolnych. Jeżeli czas ten wyznaczy jednostronnie pracodawca, pracownik powinien otrzymać 22 godziny i 30 minut wolnego (1,5 x 15 godz.).


Wniosek pracownika o wolne za nadgodziny dobowe musi mieć formę pisemną; załącza się go i przechowuje z kartą ewidencji czasu pracy (art. 1512 § 1 K.p. oraz § 8a rozporządzenia w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji...).

3. Terminy udzielenia i wykorzystania czasu wolnego

GIP

Decyzję o rekompensacie nadgodzin dobowych czasem wolnym należy podjąć najpóźniej do dnia wypłaty wynagrodzenia za miesiąc, w którym nadgodziny wystąpiły. Wynika to przede wszystkim z przepisu art. 80 K.p., w myśl którego za pracę wykonaną przysługuje wynagrodzenie, a fakt wystąpienia nadgodzin dobowych jest bezsporny "od razu". A zatem pracownikowi przysługuje wynagrodzenie i dodatki, które wypłaca się (o ile następuje to w cyklach miesięcznych) nie później niż 10. dnia następnego miesiąca (art. 85 § 2 K.p.). Z wypłaty dodatków zwalnia jedynie złożenie przez pracownika i akceptacja przez pracodawcę wniosku o udzielenie w zamian czasu wolnego albo wyznaczenie takiego czasu przez pracodawcę. Analogiczne stanowisko w tej sprawie zajmuje Departament Prawny Głównego Inspektoratu Pracy, który w piśmie z 21 kwietnia 2009 r. (znak GPP-306-4560--32/09/PE/RP) wyjaśnił, że: "(...) o ile godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy powstają dopiero z upływem okresu rozliczeniowego, o tyle godziny nadliczbowe z przekroczenia dobowej normy czasu pracy powstają w dniu, w którym wystąpiły. Wtedy też pracownik nabywa prawo do opłacenia tych godzin, oprócz normalnego wynagrodzenia, stosownym dodatkiem.

Pracodawca może zostać zwolniony z obowiązku finansowej rekompensaty przekroczeń dobowych (wypłaty dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych) jedynie wtedy, gdy przed terminem płatności wynagrodzenia za pracę przypadającym bezpośrednio po wystąpieniu godzin nadliczbowych z przekroczenia normy dobowej pracownik wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego bądź pracodawca skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 1512 § 2 K.p. i oznaczy w grafiku pracownika termin udzielenia czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych.

W opinii Departamentu działania pracownika (złożenie wniosku) lub pracodawcy (wskazanie terminu odbioru czasu wolnego) zmierzające do uniknięcia wypłaty dodatku za przepracowane godziny ponad normę dobową powinny nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia. W przeciwnym razie pracodawca jest obowiązany wypłacić dodatek, mimo że okres rozliczeniowy nie uległ zakończeniu.".

Jeśli zaś chodzi o termin udzielenia czasu wolnego, to gdy następuje to bez wniosku pracownika, powinien on przypadać najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego (art. 1512 § 2 K.p.). Z kolei, jeżeli następuje na wniosek pracownika, to może on wskazać dowolnie wybraną przez siebie datę, nawet w znaczenie odległym okresie.

Przykład 3

Pracodawca z przykładu 2 zamierza zrekompensować dodatkową pracę pracownika czasem wolnym od pracy. Decyzję w tej sprawie oraz informację o niej powinien przekazać zainteresowanemu do dnia wypłaty wynagrodzenia za lipiec 2016 r., a czasu wolnego udzielić do końca września 2016 r.

Gdyby z wnioskiem wystąpił pracownik, to dokument powinien wpłynąć do dnia wypłaty, natomiast termin kompensaty byłby dowolny.

www.Czas-Pracy.pl - Praca w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej:

 Więcej na stronie www.KodeksPracy.pl - sprawdź!
www.kodekspracy.pl/ » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

październik 2018
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

WSKAŹNIKI - Prawo Pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.