czas pracy, wymiar czasu pracy, czas pracy kierowcy, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej
lupa
20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin zmiany formy opodatkowania na 2017 r. przez podatników PIT prowadzących działalność gospodarczą20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru/rezygnacji z kwartalnego ryczałtu ewidencjonowanego20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru/rezygnacji z ustalania przychodu z wpłat na poczet dostaw towarów i usług20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin złożenia PIT-6 na 2017 r.20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru na 2017 r. podatku liniowego przez podatników prowadzących działy specjalne produkcji rolnej23 stycznia 2017 r. (poniedziałek) mija ostateczny termin zawiadomienia o zaprowadzeniu podatkowej księgiLimit przychodów za 2016 r. uprawniający do ryczałtu ewidencjonowanego w 2017 r. wynosi 1.074.400 zł (czytaj)
Zamknij
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 15 (417) z dnia 1.08.2016

Kompensowanie czasem wolnym nadgodzin dobowych

1. Kiedy występują nadgodziny dobowe?

W myśl art. 129 § 1 K.p., czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę z zastrzeżeniem art. 135-138, 143 i 144 K.p., które przewidują możliwość wydłużenia dniówki roboczej w niektórych systemach lub rozkładach czasu pracy do 12, 16 lub 24 godzin. Zarówno praca ponad normę dobową, jak i ponad wydłużoną dniówkę generuje tzw. nadgodziny dobowe, za które przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatki, w wysokości uzależnionej od pory lub rodzaju dnia, w którym wystąpiła. Pracodawca może ją też zrekompensować czasem wolnym.

Kompensowanie czasem wolnym nadgodzin dobowych
rys. Kompensowanie czasem wolnym nadgodzin dobowych

Zwracamy uwagę! W przypadku stosowania szczególnych systemów lub rozkładów czasu pracy pracodawca może zaplanować do przepracowania taką liczbę godzin, która jest niższa od normy dobowej, albo taką, która jest od niej wyższa, lecz nie osiąga pułapu maksymalnego. W pierwszym przypadku nadgodziną dobową będzie dopiero godzina przekraczająca normę, a w drugim każda pozaplanowa.

Przykład 1

Pracownik jest zatrudniony w systemie równoważnym w 4-miesięcznym okresie rozliczeniowym.

W jednym z tygodni drugiego okresu zaplanowano mu pracę: w poniedziałek - 4 godziny, we wtorek - 6 godzin, w środę - 8 godzin, w czwartek - 10 godzin, w piątek - 12 godzin. Ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy w dniach od poniedziałku do czwartku pracował on o trzy godziny, a w piątek o jedną godzinę dłużej.

Dodatkowa praca, która miała miejsce:

  • w poniedziałek nie naruszyła normy dobowej, a zatem nie wystąpiły nadgodziny dobowe (na zakończenie okresu rozliczeniowego będzie sklasyfikowana jako nadgodziny średniotygodniowe, co omawiamy w punkcie 2),
     
  • we wtorek przekroczyła normę dobową o 1 godzinę (dziewiąta godzina pracy), a zatem dwie pierwsze należy sklasyfikować tak jak powyżej (pierwszy myślnik), a ostatnią jako nadgodzinę dobową,
     
  • w środę w całości przekroczyła normę dobową, a zatem wystąpiły 3 nadgodziny dobowe,
     
  • w czwartek przekroczyła zaplanowany przedłużony wymiar dobowy o 3 godziny, a więc wystąpiły 3 nadgodziny dobowe,
     
  • w piątek przekroczyła zaplanowany przedłużony wymiar dobowy o 1 godzinę, wystąpiła zatem 1 nadgodzina dobowa.

2. Wymiar udzielanego czasu wolnego

Wymiar czasu wolnego w zamian za nadgodziny dobowe jest uzależniony od trybu, w którym nastąpi jego udzielenie. Ustawodawca przewidział dwie możliwości, tj.:

  • na wniosek pracownika,
     
  • w drodze jednostronnej decyzji pracodawcy.

W pierwszym przypadku stosunek godzin wolnych do liczby nadgodzin wynosi 1:1, a w drugim 1,5:1, z zachowaniem dodatkowo gwarancji wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Przykład 2

Pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze w trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym przypadającym na kwartały kalendarzowe. W lipcu 2016 r. przepracował 15 nadgodzin dobowych, które będą zrekompensowane czasem wolnym. Jeżeli z wnioskiem o ten czas wystąpi pracownik, będzie mu przysługiwało 15 godzin wolnych. Jeżeli czas ten wyznaczy jednostronnie pracodawca, pracownik powinien otrzymać 22 godziny i 30 minut wolnego (1,5 x 15 godz.).


Wniosek pracownika o wolne za nadgodziny dobowe musi mieć formę pisemną; załącza się go i przechowuje z kartą ewidencji czasu pracy (art. 1512 § 1 K.p. oraz § 8a rozporządzenia w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji...).

3. Terminy udzielenia i wykorzystania czasu wolnego

GIP

Decyzję o rekompensacie nadgodzin dobowych czasem wolnym należy podjąć najpóźniej do dnia wypłaty wynagrodzenia za miesiąc, w którym nadgodziny wystąpiły. Wynika to przede wszystkim z przepisu art. 80 K.p., w myśl którego za pracę wykonaną przysługuje wynagrodzenie, a fakt wystąpienia nadgodzin dobowych jest bezsporny "od razu". A zatem pracownikowi przysługuje wynagrodzenie i dodatki, które wypłaca się (o ile następuje to w cyklach miesięcznych) nie później niż 10. dnia następnego miesiąca (art. 85 § 2 K.p.). Z wypłaty dodatków zwalnia jedynie złożenie przez pracownika i akceptacja przez pracodawcę wniosku o udzielenie w zamian czasu wolnego albo wyznaczenie takiego czasu przez pracodawcę. Analogiczne stanowisko w tej sprawie zajmuje Departament Prawny Głównego Inspektoratu Pracy, który w piśmie z 21 kwietnia 2009 r. (znak GPP-306-4560--32/09/PE/RP) wyjaśnił, że: "(...) o ile godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy powstają dopiero z upływem okresu rozliczeniowego, o tyle godziny nadliczbowe z przekroczenia dobowej normy czasu pracy powstają w dniu, w którym wystąpiły. Wtedy też pracownik nabywa prawo do opłacenia tych godzin, oprócz normalnego wynagrodzenia, stosownym dodatkiem.

Pracodawca może zostać zwolniony z obowiązku finansowej rekompensaty przekroczeń dobowych (wypłaty dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych) jedynie wtedy, gdy przed terminem płatności wynagrodzenia za pracę przypadającym bezpośrednio po wystąpieniu godzin nadliczbowych z przekroczenia normy dobowej pracownik wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego bądź pracodawca skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 1512 § 2 K.p. i oznaczy w grafiku pracownika termin udzielenia czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych.

W opinii Departamentu działania pracownika (złożenie wniosku) lub pracodawcy (wskazanie terminu odbioru czasu wolnego) zmierzające do uniknięcia wypłaty dodatku za przepracowane godziny ponad normę dobową powinny nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia. W przeciwnym razie pracodawca jest obowiązany wypłacić dodatek, mimo że okres rozliczeniowy nie uległ zakończeniu.".

Jeśli zaś chodzi o termin udzielenia czasu wolnego, to gdy następuje to bez wniosku pracownika, powinien on przypadać najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego (art. 1512 § 2 K.p.). Z kolei, jeżeli następuje na wniosek pracownika, to może on wskazać dowolnie wybraną przez siebie datę, nawet w znaczenie odległym okresie.

Przykład 3

Pracodawca z przykładu 2 zamierza zrekompensować dodatkową pracę pracownika czasem wolnym od pracy. Decyzję w tej sprawie oraz informację o niej powinien przekazać zainteresowanemu do dnia wypłaty wynagrodzenia za lipiec 2016 r., a czasu wolnego udzielić do końca września 2016 r.

Gdyby z wnioskiem wystąpił pracownik, to dokument powinien wpłynąć do dnia wypłaty, natomiast termin kompensaty byłby dowolny.

www.Czas-Pracy.pl - Praca w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.kodekspracy.pl/ » 
Więcej w zasobach płatnych
Promocje w prenumeracie na 2017 rok - www.sklep.gofin.pl
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

styczeń 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
15
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

GOFIN PODPOWIADA - Prawo Pracy

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI - Prawo Pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60