czas pracy, wymiar czasu pracy, czas pracy kierowcy, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej
lupa
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 18 (444) z dnia 10.09.2017

Ustalenie wymiaru czasu pracy dla części okresu rozliczeniowego

1) Pracodawca stosujący 3-miesięczny okres rozliczeniowy pokrywający się z kwartałami roku kalendarzowego zatrudnił pracownika od 1 lipca 2017 r. w równoważnym czasie pracy. Po 2-tygodniowym okresie próbnym strony podpisały umowę na czas określony. W międzyczasie pracownik otrzymał intratną ofertę zatrudnienia za granicą i rozwiązał umowę z zachowaniem 2-tygodniowego wypowiedzenia, co nastąpiło 19 sierpnia br. Jak należało obliczyć wymiar czasu pracy dla części okresu rozliczeniowego?

Ustalenie wymiaru czasu pracy dla części okresu rozliczeniowego
rys. Ustalenie wymiaru czasu pracy dla części okresu rozliczeniowego

W okolicznościach wskazanych w pytaniu pracodawca powinien był przeliczyć wymiar czasu pracy, odnosząc go do faktycznie przepracowanych przez pracownika godzin. W tym celu należało pomnożyć 7 pełnych tygodni występujących między 1 lipca a 19 sierpnia br. przez 40 godzin uzyskując 280 godzin, a następnie odjąć 8 godzin z tytułu święta 15 sierpnia - ograniczając wymiar obliczony dla części okresu rozliczeniowego do 272 godzin. Do tej wartości należało następnie odnieść faktyczny czas pracy pracownika (art. 1516 § 1 K.p.). Jeżeli pracownik przepracował mniejszą liczbę godzin od wynikającej z wymiaru obliczonego dla części okresu rozliczeniowego, doszło do niedopracowania wymiaru czasu pracy, co jednak było niezależne od pracownika. W efekcie oprócz wynagrodzenia za pracę faktycznie wykonaną, pracodawca powinien był wypłacić pracownikowi za każdą z takich godzin stawkę osobistego zaszeregowania.

W omawianym przypadku mogło też nastąpić przekroczenie wymiaru. Jedno i drugie stanowi naturalną konsekwencję stosowania nierównomiernego rozkładu czasu pracy w skali okresu rozliczeniowego. Jeśli porównanie czasu pracy z wykonania i wymiaru obliczonego dla części okresu rozliczeniowego wykaże przekroczenie tego ostatniego, mamy do czynienia z nadgodzinami. Co ważne te przekroczenia będą przeważnie wynikać z wykonywania pracy zgodnie z rozkładem przewidującym możliwość przedłużenia czasu pracy do 12 godzin w dobie. Nie sposób więc kwalifikować ich jako nadgodzin dobowych - będą to typowe przekroczenia średniotygodniowe, za które z końcem okresu rozliczeniowego, w omawianym przypadku wywołanego zakończeniem pracowniczego zatrudnienia, pracownik ma prawo do 100% dodatków do normalnego wynagrodzenia.

Zwracamy uwagę! Trzecia możliwość to przepracowanie liczby godzin precyzyjnie odpowiadającej wymiarowi czasu pracy ustalonemu dla części okresu rozliczeniowego. Takie przypadki występują u pracowników zatrudnionych w podstawowym czasie pracy, pracujących według stałego rozkładu - od poniedziałku do piątku z wyłączeniem ustawowo wolnych świąt, a w systemach zmiennych są rzadkością.

Przykład

Załóżmy, że pracownik, o którym mowa w pytaniu, miał zaplanowane 12-godzinne zmiany:

  • w lipcu: 1 i 2, 5 i 6, 9 i 10, 13 i 14, 17 i 18, 21 i 22, 25 i 26, 29 i 30,
     
  • w sierpniu: 2 i 3, 6 i 7, 10 i 11, 14 i 15, 18 i 19.

Łącznie przepracował więc 312 godzin (26 dni x 12 godz.). Wymiar czasu pracy dla części okresu rozliczeniowego (od 1 lipca do 19 sierpnia) wynosił 272 godziny (40 godz. x 7 tyg. - 8 godz. x 1 święto), czyli przepracował o 40 godzin więcej.

Pracownik złożył wypowiedzenie umowy 4 sierpnia br., a więc jeśli pracodawca przewidział w przepisach wewnętrznych możliwość modyfikacji ogłoszonych rozkładów pracy, mógł dokonać zmiany wyznaczając np. 15, 18 i 19 sierpnia br. dniami harmonogramowo wolnymi od pracy (36 godz.) i np. skracając czas pracy 14 sierpnia br. z planowanych 12 godzin do 8 godzin. W ten sposób czas pracy zaplanowany i wynikający z wymiaru zostałyby wyrównane, a pracodawca uniknąłby wystąpienia nadgodzin wskutek realizacji pierwotnego harmonogramu.


Jeżeli pracodawca z przykładu nie dokonał zmiany rozkładu, to dodatkowe 40 godzin pracy stanowiło nadgodziny średniotygodniowe, za które obok normalnego wynagrodzenia pracownik nabywa prawo do 100% dodatków. W przypadku omawianym w przykładzie takie działanie nie wiąże się z ryzykiem popełnienia wykroczenia, gdyż pracownik nie przekroczy przeciętnie 48 godzin pracy na tydzień w skali części okresu rozliczeniowego.


2) Czy analogiczne zasady należy przyjąć w przypadku zatrudnienia pracownika w równoważnym czasie pracy w trakcie miesiąca (okresu rozliczeniowego)?

Tak, również w tej sytuacji kluczowe znaczenie dla wymiaru czasu pracy ma liczba pełnych tygodni, dni od poniedziałku do piątku wystających poza pełne tygodnie oraz świąt występujących w innym dniu niż niedziela w ramach części okresu rozliczeniowego. Cząstkowy wymiar czasu pracy zawsze będzie niższy od wymiaru obowiązującego dla całego okresu rozliczeniowego, co nie pozostaje bez wpływu na możliwości pracodawcy w zakresie układania rozkładu.

Przykład

Pracownik zatrudniony w systemie równoważnym, w miesięcznych okresach rozliczeniowych podjął zatrudnienie 12 czerwca 2017 r. W praktyce oznacza to, że jego wymiar nie obejmował pełnych 168 godzin pracy, gdyż w okresie od 12 do 30 czerwca przypadały 2 pełne tygodnie, 5 dni od poniedziałku do piątku wystających poza pełne tygodnie oraz 1 święto (15 czerwca - Boże Ciało), które obniżało wymiar czasu pracy o 8 godzin.

Wskazniki i stawki Wymiar czasu pracy w 2017 r. podajemy w serwisie
www.wskazniki.gofin.pl.

W efekcie planując pracę pracownika zatrudnionego w trakcie miesiąca pracodawca miał do dyspozycji 112 godzin, które mógł podzielić przykładowo na 9 dniówek po 12 godzin każda i 1 dzień pracy w wymiarze 4 godzin, dopełniający czas pracy do wymiaru.


Zwracamy uwagę!
Mniejsza liczba godzin pracy w ramach części okresu rozliczeniowego powoduje, że pracownik wynagradzany stałą stawką miesięczną otrzyma proporcjonalnie niższe wynagrodzenie. W tym zakresie zastosowanie znajdzie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy... (Dz. U. z 2017 r. poz. 927), dalej rozporządzenia o wynagrodzeniu.

Przykład

Przyjmujemy dane z poprzedniego przykładu i dodatkowo, że wynagrodzenie pracownika określono w stałej stawce miesięcznej w kwocie 3.600 zł. Obliczając wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca należało pełną stawkę (3.600 zł) podzielić przez wymiar czasu pracy obowiązujący w czerwcu (168 godz.), a następnie otrzymany wynik pomnożyć przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w okresie od 1 do 11 czerwca 2017 r. (56 godz.). Tak ustaloną kwotę należało odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc. A zatem za czerwiec br. wynagrodzenie pracownika wyniosło: 3.600 zł : 168 godz. = 21,43 zł; 21,43 zł x 56 godz. = 1.200,08 zł; 3.600 zł - 1.200,08 zł = 2.399,92 zł.


3) Pracownik zatrudniony w równoważnym czasie pracy chorował od 1 do 28 czerwca br., a w dniach 29 i 30 czerwca br. pracował po 12 godzin. Jak należało ustalić wymiar czasu pracy i czy wystąpiły w tym przypadku nadgodziny?

W okolicznościach wskazanych w pytaniu, obowiązkiem pracodawcy jest obniżenie wymiaru ustalonego dla okresu rozliczeniowego o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadającej do przepracowania w trakcie tej nieobecności zgodnie z obowiązującym pracownika rozkładem (art. 130 § 3 K.p.). W efekcie aby rozstrzygnąć, czy u pracownika z pytania wystąpiły nadgodziny, koniecznym jest zapoznanie się z harmonogramem pracy przypadającym na okres niezdolności do pracy. Przy prawidłowo zaplanowanym wymiarze czasu pracy w czerwcu 2017 r. - np. podzielonym na 14 dni pracy po 12 godzin każdy - nie wystąpiłyby nadgodziny. W takim przypadku pracownik przepracował 2 dni z 14 dni, czyli przez pozostałe 12 dni pracy usprawiedliwiłby swoją nieobecność, a tym samym nie doszłoby do przekroczenia norm czasu pracy.

www.Czas-Pracy.pl - Systemy i rozkłady czasu pracy:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.KodeksPracy.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

grudzień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

GOFIN PODPOWIADA - Prawo Pracy

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI - Prawo Pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60